Enflasyon Hesaplama
Bir tutarın enflasyon karşısındaki gelecekteki değerini, alım gücü kaybını ve hedef tutar için bugün ne kadar para gerektiğini hesaplayın. TÜİK enflasyon beklentilerine göre yıllık ve aylık etkileri görün.
Bugünkü para miktarı
TÜİK verisi veya beklentiniz
Kaç yıl boyunca enflasyon etkisini görmek istersiniz?
Gelecekte ulaşmak istediğiniz tutar (bugünkü değerini hesaplar)
Enflasyon Etkisini Görselleştirin
Enflasyon yalnızca fiyatları değil, biriktirdiğiniz paranın gerçek alım gücünü de etkiler. Hesaplayıcımız yıllık enflasyon oranını bileşik olarak uygular ve her yıl sonunda paranın ne kadar değer kaybettiğini gösterir. Böylece maaş zamlarını, mevduat getirisini veya yatırım hedeflerinizi reel bazda değerlendirebilirsiniz.
- Önümüzdeki yıllarda belirli bir tutarın hangi seviyeye çıkacağını görün.
- Hedeflediğiniz tutara sahip olmak için bugün kaç TL ayırmanız gerektiğini hesaplayın.
- Mevduat ve faiz oranları ile karşılaştırarak reel getiriyi ölçün.
Senaryo Tablosu
| Yıl | Nominal Değer | Alım Gücü | Not |
|---|---|---|---|
| 1. Yıl | ₺145.000 | ₺100.000 | %45 enflasyon varsayımı |
| 2. Yıl | ₺210.000 | ₺69.000 | Alım gücü %31 düşer |
| 3. Yıl | ₺304.000 | ₺47.000 | Reel kayıp derinleşir |
Enflasyon Nedir ve Nasıl Ölçülür?
Enflasyon, genel fiyat seviyesinin zaman içinde sürekli artışıdır. Paranın satın alma gücü azalır ve aynı miktar para ile daha az mal/hizmet alınır. Türkiye'de enflasyon ölçümü Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılır ve iki ana gösterge kullanılır:
TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi)
Hanehalklarının satın aldığı mal ve hizmet sepetinin fiyat değişimini ölçer. TÜFE, enflasyonun en yaygın kabul gören göstergesidir ve TCMB faiz kararlarında referans alınır.
- Sepet: 418 mal ve hizmet kalemi (gıda, konut, ulaşım, sağlık, eğitim vb.)
- Ölçüm: Aylık bazda 26 ilde fiyat toplama
- Ağırlık: Hanehalklarının harcama dağılımına göre (gıda %26, konut %17)
- Kullanım: Maaş artışları, emekli zamları, kira endeksleme
ÜFE (Üretici Fiyat Endeksi)
Üreticilerin hammadde ve ara malları için ödediği fiyatların değişimini ölçer. ÜFE, TÜFE'ye göre 6-12 ay öncü göstergedir; yani ÜFE artışı gelecekte TÜFE'ye yansır.
- Sepet: Tarım, madencilik, imalat sanayi ürünleri
- Öncü gösterge: ÜFE artarsa 6 ay sonra TÜFE de artar
- Kullanım: Şirketler maliyet artışlarını öngörmek için izler
- 2026 örnek: ÜFE %60 ise TÜFE 1 yıl içinde %50-55'e çıkabilir
🔍 Gerçek Enflasyon Tartışması
TÜİK'in açıkladığı resmi enflasyon ile vatandaşın hissettiği "gerçek enflasyon" arasında fark olabilir. Bunun nedeni TÜİK sepetindeki ağırlıkların her hane için aynı olmamasıdır. Örneğin, kirası olanlar konut enflasyonunu (%30-50) daha ağır hissederken, aracı olanlar akaryakıt artışından (%80-100) etkilenir. Bazı bağımsız kuruluşlar (ENAG gibi) alternatif hesaplama yöntemleriyle daha yüksek enflasyon değerleri yayınlar.
Enflasyonun Nedenleri ve Türleri
Enflasyon tek bir nedenle ortaya çıkmaz. İktisat teorisinde enflasyonun birden fazla türü vardır ve her birinin farklı nedenleri ve sonuçları bulunur. Türkiye'de genellikle talep çekişli ve maliyet itişli enflasyon bir arada görülür.
1. Talep Çekişli Enflasyon (Demand-Pull)
Toplam talep, ekonominin üretim kapasitesini aştığında fiyatlar yükselir. Tüketicilerin fazla harcama yapması, üreticilerin fiyatları artırmasına neden olur.
- Nedenler: Düşük faiz, genişletici maliye politikası, kredi balonu
- Örnek: 2020-2021 pandemi sonrası tüketim patlaması küresel enflasyonu artırdı
- Çözüm: Merkez bankası faiz artırır, talebi soğutur
2. Maliyet İtişli Enflasyon (Cost-Push)
Üretim maliyetleri (hammadde, enerji, işçilik) arttığında firmalar bu artışı fiyatlara yansıtır. Türkiye'de döviz kuru artışı maliyet enflasyonunun ana kaynağıdır.
- Nedenler: Döviz kuru artışı, petrol fiyatları, ücret artışları
- Örnek: TL %30 değer kaybederse ithal girdi kullanan üretici fiyatları %25-30 artırır
- Çözüm: Kur istikrarı, yerli üretim teşvikleri, enerji verimliliği
3. Yapısal Enflasyon
Ekonominin yapısal sorunlarından kaynaklanan kronik enflasyondur. Verimlilik düşüklüğü, tekelleşme, kayıt dışı ekonomi gibi faktörler fiyatları kalıcı olarak yükseltir.
- Nedenler: Düşük verimlilik, tekeller, lojistik sorunları
- Örnek: Tarım sektöründe aracı zinciri sebze fiyatlarını 3-5 kat artırır
- Çözüm: Yapısal reformlar, rekabet politikaları, dijital dönüşüm
4. Beklenti Enflasyonu
Halk ve firmalar gelecekte fiyatların artacağını beklediğinde bu beklenti kendini gerçekleştirir. Firmalar fiyatları önceden artırır, tüketiciler stok yapar, ücretliler zam ister.
- Nedenler: Geçmiş enflasyon deneyimleri, güven kaybı, TCMB bağımsızlığı sorunu
- Örnek: %50 enflasyon beklentisi olan ekonomide firmalar %50 fiyat artışı yapar
- Çözüm: Güvenilir para politikası, merkez bankası bağımsızlığı, şeffaflık
Enflasyondan Korunma Stratejileri
Yüksek enflasyon dönemlerinde birikim yapmanın veya varlıklarınızı korumanın klasik yöntemleri çalışmaz. Paranın altında yastık altında tutmak her geçen gün %3-5 değer kaybettirirken, vadesiz hesaplar da reel kayıp yaratır. Enflasyondan korunmak için stratejik yatırım araçları kullanılmalıdır:
Vadeli TL Mevduat
Bankalar yüksek enflasyon dönemlerinde %40-60 gibi faiz oranları verir. Eğer faiz oranı enflasyonu geçiyorsa reel getiri pozitif olur.
- Avantaj: Garantili getiri, TMSF koruması (150.000 TL)
- Risk: Enflasyon faizi geçerse reel kayıp, vade kırma cezası
- Strateji: 3-6 ay vadeli mevduat + merdiven stratejisi
- Örnek: %50 faiz, %45 enflasyon → reel getiri +%3.5
Döviz ve Altın
Enflasyonist ortamda TL değer kaybederken döviz ve altın koruma sağlar. Ancak kur dalgalanması riski taşır ve uzun vadeli strateji gerektirir.
- Döviz (USD, EUR): Kur artışı enflasyonu aşarsa reel kazanç
- Altın: Enflasyon hedge aracı, son 50 yılda yıllık %8-10 getiri
- Risk: Kur dalgalanması, vergi (%18 stopaj), saklama maliyeti
- Strateji: Varlıkların %20-30'unu döviz/altında tutmak
Gayrimenkul Yatırımı
Emlak fiyatları enflasyona paralel veya daha hızlı artar. Kira geliri de enflasyona endekslenebilir (TÜİK ÜFE artışı kadar).
- Avantaj: Uzun vadede değer kazanır, kira geliri pasif gelir
- Risk: Likidite düşük, yüksek başlangıç maliyeti, emlak vergisi
- Strateji: Merkezi konumlarda küçük daire alıp kiraya vermek
- Örnek: İstanbul'da 2020'de 500.000 TL daire 2025'te 3.000.000 TL
Hisse Senedi ve Yatırım Fonları
Şirketler enflasyonist ortamda fiyatları artırarak karlarını korur, dolayısıyla hisse değerleri enflasyonu geçebilir. BIST 100 endeksi uzun vadede enflasyonun üzerinde getiri sağlamıştır.
- Avantaj: Yüksek getiri potansiyeli, likidite, temettü geliri
- Risk: Volatilite, piyasa düşüşü, uzmanlık gerektirir
- Strateji: Endeks fonu (BIST 30 ETF), sağlam temellere sahip hisseler
- Örnek: 2020-2025 arası BIST 100 TL bazında %800+ getiri
⚠️ Dengeli Portföy Yaklaşımı
Tek varlığa bağlı kalmak risklidir. Finansal danışmanlar genellikle şu dağılımı önerir: %40 TL mevduat (likidite için), %30 döviz/altın (enflasyon koruması), %20 gayrimenkul/REIT (uzun vade), %10 hisse senedi (büyüme). Bu oran kişinin yaşına ve risk iştahına göre değişir.
İlgili Hesaplama Araçları
Enflasyon hesaplamalarınızı tamamlayıcı diğer araçlarımızı kullanarak finansal planlarınızı optimize edebilirsiniz:
- Mevduat Hesaplama: Mevduat faizinizi enflasyon oranıyla karşılaştırarak reel getiriyi hesaplayın. %50 faiz alıyorsanız ama enflasyon %55 ise reel kayıp yaşıyorsunuz demektir.
- Emeklilik Hesaplama: Emekli maaşınızın gelecekte ne kadar alım gücü kaybedeceğini öngörün. 20 yıl sonra emekli olacaksanız bugünkü 10.000 TL'nin o zaman ne kadar değeri olacağını görün.
- Kredi Hesaplama: Enflasyonist ortamda sabit faizli kredi almak avantajlı olabilir. Kredi faizi enflasyonun altındaysa borç reel olarak eriyordur.
- Faiz Hesaplama: Yatırımlarınızın nominal getirisini enflasyon ile kıyaslayarak hangi aracın daha karlı olduğunu belirleyin. Bileşik faiz enflasyonu geçiyorsa kazançlısınız.
- Gün Ekle: Yatırım vade sonu tarihleri ve gelecek planlama için tarihe gün ekleme hesaplaması yapın.